२४ असार २०८२, काठमाडौं । राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोगले हाल चलिरहेको चिकित्सक संघको आन्दोलनका कारण स्वास्थ्य सेवा अवरुद्ध हुँदा आम नागरिकको स्वास्थ्य अधिकार हनन भइरहेको भन्दै सरकार र चिकित्सक संघ दुवैलाई स्वास्थ्य सेवा तुरुन्तै सुचारु गर्न आग्रह गरेको छ। आयोगका सहसचिव एवं प्रवक्ता डा. टिकाराम पोखरेलले मंगलबार जारी विज्ञप्तिमार्फत चिकित्सक संघ र सरकारले वार्ता र संवादमार्फत समस्या समाधान गर्नुपर्ने र उपभोक्ता अदालतको निर्णयलाई लिएर देखिएका असहमति कानुनी प्रक्रिया अन्तर्गत समाधान गर्नुपर्ने उल्लेख गरेका छन्। “स्वास्थ्य सेवामा देखिएको अन्योल र अस्पष्टतालाई सार्थक संवादद्वारा समाधान गरियोस् र स्वास्थ्य सेवा अविलम्ब सुचारु होस्,” डा. पोखरेलले भने।
हाल देशभरका अस्पताल तथा स्वास्थ्य केन्द्रहरूमा आकस्मिक तथा सघन उपचार कक्षबाहेक अन्य स्वास्थ्य सेवा बन्द हुनुले नागरिकलाई स्वास्थ्य सेवाबाट वञ्चित तुल्याएको छ। आयोगले यस विषयमा जनसाधारणबाट उजुरी समेत प्राप्त भएको र नागरिकको स्वास्थ्य सेवामा पहुँच हनन भएको गम्भीर विषय भएको जनाएको छ। नेपाली संविधानको धारा ३५ मा स्वास्थ्य सेवाको अधिकार स्पष्ट छ भने धारा ४४ ले उपभोक्ताको अधिकार संरक्षण गरेको छ। साथै, आर्थिक, सामाजिक र साँस्कृतिक अधिकारसम्बन्धी अन्तर्राष्ट्रिय महासन्धि (ICESCR) को धारा १२ ले पनि स्वास्थ्य सेवा हरेक नागरिकको मौलिक अधिकारको रुपमा सुनिश्चित गरेको छ।
स्वास्थ्य सेवा जस्तो अत्यावश्यक सेवा बन्द हुनु संविधान, कानुन र अन्तर्राष्ट्रिय संधि विपरीत हुने आयोगले बताएको छ। आयोगले चिकित्सकहरूलाई जिम्मेवारीपूर्वक पेशागत मर्यादा कायम राखेर जनताको स्वास्थ्य सुरक्षामा कुनै प्रकारको असर नपरोस् भनी आव्हान पनि गरेको छ। “लाखौँ मानिसको जीवन जोखिममा पर्ने हुँदा स्वास्थ्य सेवा बन्द गर्नु गम्भीर समस्या हो, यसलाई तुरुन्तै अन्त्य गर्न चिकित्सकहरूमा पनि जिम्मेवारीबोध हुनु आवश्यक छ,” विज्ञप्तिमा भनिएको छ। यसअघि पनि चिकित्सक संघले उपभोक्ता अदालतको फैसलामा असहमति जनाउँदै सेवा बन्द गरेका थिए। मानव अधिकार आयोगले यस्तो अवस्थामा पनि संवाद र कानुनी प्रक्रिया बाहेक अन्य माध्यमबाट समस्या समाधान हुनुपर्ने जोड दिएको छ। राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोगले स्वास्थ्य सेवा अवरुद्ध हुँदा हुने मानवीय जोखिमप्रति सचेत हुँदै तत्काल सेवा पुनः सञ्चालन गरी जनताको स्वास्थ्य अधिकार सुनिश्चित गर्न सरकार र चिकित्सक संघलाई एकसाथ काम गर्न आग्रह गरेको छ। यो घटनाले स्वास्थ्य सेवा क्षेत्रमा पेशागत जिम्मेवारी र संवेदनशीलता कति महत्वपूर्ण छ भनी पुनः एकपटक स्मरण गराएको छ।
