काठमाडौं, ९ साउन — इरानको कारागारमा बन्दी जीवन बिताइरहेका पाँच जना नेपाली नागरिक कूटनीतिक पहलपश्चात स्वदेश फर्किएका छन्। नेपाली सरकारको सक्रिय पहल, तेहरानस्थित अवैतनिक वाणिज्यदूतको समन्वय, र अन्तर्राष्ट्रिय आप्रवासन संगठन (IOM) को सहकार्यमा उनीहरू ८ साउनमा नेपाल ल्याइएका हुन्। परराष्ट्र मन्त्रालयले शुक्रबार एक विज्ञप्ति जारी गर्दै उनीहरू स्वदेश फर्किएको औपचारिक जानकारी दिएको छ। मन्त्रालयका अनुसार इरानको अदालतले उनीहरूलाई थुनामुक्त गर्ने आदेश दिएपछि उनीहरूको उद्धार प्रक्रिया अघि बढाइएको थियो। विदेशमा रहेका नेपाली कामदारहरू अनेकौं कठिनाइ र कानुनी समस्यामा पर्ने गरेका छन्। यस्ता अवस्थामा सरकारको कूटनीतिक संलग्नता र अन्तर्राष्ट्रिय साझेदारीले उद्धारमा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्दै आएको छ। यस पटकको सफल उद्धार प्रक्रिया पनि त्यसैको उदाहरण बनेको छ।
परराष्ट्र मन्त्रालयले इरानमा रहेका नेपालीहरूको अवस्थालाई निरन्तर ट्रयाक गर्दै कानुनी सहायताका लागि पहल गर्दै आएको थियो। मन्त्रालयले अवैतनिक वाणिज्यदूत तथा सम्बन्धित निकायहरूसँग समन्वय गरेर अदालतबाट थुनामुक्त भएका नेपालीलाई सुरक्षितरूपमा फिर्ता गराएको हो। यसअघि इजरायल र इरानबीचको सशस्त्र द्वन्द्वका बेला इजरायलमा अलपत्र परेका ९ नेपाली नागरिकलाई पनि सरकारले उद्धार गरेर नेपाल ल्याएको थियो। ती नागरिकहरूलाई भारत सरकारको सहायतामा तीन चरणमा विमानमार्फत स्वदेश ल्याइएको थियो। उक्त उद्धारमा पनि भारतसँगको सहकार्य र कूटनीतिक समन्वय प्रभावकारी बनेको थियो। भारत सरकारसँग समन्वय गरी भारतीय विमानमार्फत ९ नेपालीको सुरक्षित उद्धार गरिएको थियो।
परराष्ट्र मन्त्रालयले विदेशमा रहेका नेपाली नागरिकहरूको सुरक्षाप्रति नेपाल सरकार प्रतिबद्ध रहेको दोहोर्याएको छ। संकट र द्वन्द्वग्रस्त क्षेत्रहरूमा रहेका नेपालीहरूको अवस्थाबारे सरकारले विशेष चासो राख्दै आएको छ। यही कारणले समयमै समन्वय गरेर जोखिमपूर्ण अवस्थाबाट नागरिकलाई सुरक्षितरूपमा फर्काउने कार्यलाई प्राथमिकता दिइएको हो। इरानको जेलबाट पाँच नेपाली नागरिकको स्वदेश फिर्ता हुनु सरकारको कूटनीतिक सफलताको उदाहरण हो। यस्ता उद्धार अभियानहरूले विदेशमा रहेका नेपालीहरूबीच आशा र भरोसा जगाउने काम गर्छन्। साथै, संकटमा परेका नागरिकको सुरक्षार्थ सरकारको तत्परता र अन्तर्राष्ट्रिय साझेदारीको प्रभावकारी प्रयोग स्पष्ट देखिन्छ।
