गैरआवासीय नेपाली संघ (एनआरएनए)ले विदेशमा बस्ने नेपालीहरूलाई हाल दिइने गैरआवासीय नागरिकता मात्र नभई पूर्ण नेपाली नागरिकसरहको अधिकार दिन माग गरेको छ। एनआरएनएको यो माग हाल प्रतिनिधिसभाको राज्य व्यवस्था तथा सुशासन समितिको बैठकमा उठाइएको हो। हाल गैरआवासीय नेपालीहरूले नेपाल सरकारले गैरआवासीय नागरिकता पाउने गरेका छन्, जसले विदेशमा बसेर पनि नेपालको नागरिकताको केही सुविधाहरू प्रयोग गर्न सक्ने बनाउँछ। तर, गैरआवासीय नागरिकताले पूर्ण नागरिकताजस्तै अधिकार दिन सकिरहेको छैन। यसका कारण खासगरी जमीनसम्बन्धी कारोबार जस्ता आर्थिक क्रियाकलापमा गैरआवासीय नेपालीहरूले कठिनाइ भोग्नुपरेको छ।
एनआरएनएको संस्थापक अध्यक्ष डा. उपेन्द्र महतोले गैरआवासीय नेपालीहरूले नेपाली नागरिकसरहको नागरिकता पाउनुपर्नेमा जोड दिएका छन्। उनले भने, “हाम्रो माग हो कि विदेशमा रहेका नेपालीहरूले पनि नेपालको नागरिकजस्तै सम्पूर्ण अधिकार पाउनुपर्छ, जसले गर्दा उनीहरूको सामाजिक, आर्थिक र राजनीतिक सहभागिता अझ सशक्त बनोस्।” एनआरएनाका पूर्वअध्यक्ष रविना थापाले पनि गैरआवासीय नागरिकताको सीमितताका कारण मलपोत कार्यालय लगायतका सरकारी निकायहरूले उनीहरूलाई नागरिकको रूपमा नचिनेको गुनासो गरेकी छन्। यसले उनीहरूलाई सम्पत्ति खरिदबिक्री र अन्य प्रशासनिक कार्यमा समस्या परेको उल्लेख गरिन्।
बैठकमा समिति सभापति रामहरि खतिवडाले यो विषयमा सरकारले स्पष्ट नीति बनाउन आवश्यक रहेको बताए। उनले नागरिकता सम्बन्धी कानूनमा संशोधन आवश्यक परे नागरिकता ऐन संशोधन विधेयकमार्फत अघि बढाउन सकिने प्रतिबद्धता पनि जनाए। यो विषयले नेपालमा बस्ने र विदेशमा रहेका नेपालीहरूको अधिकार र पहिचानसम्बन्धी महत्वपूर्ण बहस सुरु गरेको छ। गैरआवासीय नेपालीहरूको माग पुरा भएमा उनीहरूको सामाजिक र आर्थिक सहभागिता अझ बढ्ने अपेक्षा गरिएको छ।
