ठाणे, भारत — २६ जेठ | मुम्बईको व्यस्त रेल यातायात प्रणाली पुनः एकपटक दुर्घटनाको चपेटामा परेको छ। मुम्ब्रा र दिवा रेलवे स्टेसन बीच गुडिरहेको एक द्रुत लोकल ट्रेनबाट एकैपटक १० जना यात्रु खस्दा एक जनाको मृत्यु भएको छ भने ९ जना गम्भीर घाइते भएका छन्। घाइते सबैको निकटवर्ती अस्पतालमा उपचार भइरहेको छ। दुर्घटना सोमबार बिहान ९:२० बजे भएको हो। कसरा–सीएसएमटी (CSMT) रेलमार्गमा गइरहेको द्रुत लोकल ट्रेनमा अत्यधिक भिड रहेको र धेरै यात्रुहरू ‘फुटबोर्ड’ भनिने रेलको ढोका नजिकै झुण्डिएर यात्रा गरिरहेका थिए। ठीक विपरीत दिशाबाट अर्को रेल आइरहेको बेलामा रेलको घुमाउरो खण्डमा दुई रेल नजिकिँदा ती यात्रुहरू आपसमा ठोक्किएर तल खसेको प्रारम्भिक रिपोर्टमा जनाइएको छ।
मध्य रेलवेका प्रवक्ता सीपीआरओ स्वप्निल धनराज नीलाका अनुसार, यो कुनै टक्कर नभएर फुटबोर्ड यात्राको जोखिमका कारण भएको दुर्घटना हो। उनले बताए अनुसार, “सामान्यतया दुई रेलहरू बीच १.५ देखि २ मिटरको दूरी हुन्छ, तर जब रेल घुमाउरो ट्र्याकमा जान्छ, रेलको सन्तुलन केही झुकावमा जान्छ। यात्रुहरू झुण्डिएको अवस्था हुँदा त्यस्तो अवस्थामा अलिकति मात्र समीपताले पनि ठक्कर उत्पन्न हुन्छ।”
घटनामा घाइते भएका ९ जना मध्ये केहीको अवस्था गम्भीर रहेको र उनीहरूलाई मुम्बईका सरकारी तथा निजी अस्पतालमा भर्ना गरिएको छ। रेल प्रशासन र स्थानीय सुरक्षाकर्मी तुरुन्तै घटनास्थलमा पुगेका थिए। यात्रुहरूलाई उद्धार गरी अस्पताल पुर्याउन इमर्जेन्सी रेस्क्यु टोली परिचालन गरिएको थियो। मुम्बईको लोकल ट्रेन प्रणालीमा दैनिक ८० लाखभन्दा बढी मानिसहरू यात्रा गर्छन्। अत्यधिक भिड, अपर्याप्त डिब्बा र समयमा नपुग्ने रेलका कारण यात्रुहरू अक्सर ढोका झुण्डिएर यात्रा गर्न बाध्य छन्। यही प्रवृत्तिले बारम्बार यस्तो जीवनघातक दुर्घटना दोहोरिने अवस्था बनाएको विज्ञहरूको टिप्पणी छ।
रेल प्रशासनले यात्रुहरूको सुरक्षाका लागि ‘फुटबोर्डमा यात्रा नगर्न’ चेतावनी दिएपनि व्यवहारिक सुधार हुन सकेको छैन। रेलको सवारी संख्या, डिब्बा वृद्धि, यात्रु प्रवाह व्यवस्थापन, र यात्रु सचेतना अभियानमार्फत मात्र यस्ता दुर्घटनाहरू घटाउन सकिने रेल सुरक्षाविद्हरूको भनाइ छ। मुम्बईको व्यस्त रेल यातायातको जीवनरेखा भनेको लोकल ट्रेन नै हो, तर जब यही साधन यात्रुहरूको ज्यानको जोखिम बन्न पुग्छ, त्यो व्यवस्थापकीय चुक र अत्यधिक जनघनत्वको भयावह प्रतिबिम्ब हो। यस प्रकारका दुर्घटनाले फेरि पनि यात्रु सुरक्षा, रेल पूर्वाधार र जनसंख्या व्यवस्थापनमा व्यापक सुधार आवश्यक रहेको संकेत गरेको छ।
