१५ कार्तिक, रुसले हवाई आक्रमण तीव्र बनाइरहेका बेला त्यसको प्रतिरक्षाका लागि अत्यन्तै आवश्यक मानिएका ५०० वटा प्याट्रियट क्षेप्यास्त्र युक्रेनलाई बिक्री गर्न अमेरिकाले स्वीकृति दिएको छ ।
तर, युक्रेनका राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्कीले ती क्षेप्यास्त्र युक्रेन पुग्न अझै ‘धेरै वर्ष’ लाग्न सक्ने चेतावनी दिएका छन् ।
अमेरिकी विदेश मन्त्रालयका अनुसार अत्याधुनिक पीएसी–३ (PAC-3) इन्टरसेप्टर क्षेप्यास्त्रको मूल्य २ अर्ब १० करोड अमेरिकी डलर (करिब १ अर्ब ६० करोड बेलायती पाउन्ड) हुनेछ। यसको सम्पूर्ण खर्च युरोपेली मुलुक र क्यानडामा रहेका किभका सहयोगी राष्ट्रहरूले बेहोर्नेछन् ।
शुक्रबार राति जेलेन्स्कीले अमेरिकालाई प्याट्रियट क्षेप्यास्त्र युक्रेन पठाउने प्रक्रिया तीव्र बनाउन पुनः आग्रह गरेका छन् । उनका अनुसार रुसका घातक ब्यालिस्टिक क्षेप्यास्त्र खसाल्न प्रभावकारी मानिएको एकमात्र हतियार प्याट्रियट प्रणाली हो ।
युद्धविरामका क्रममा रुसी नियन्त्रणमा रहेको ओलेश्कीबाट सयौँ नागरिकको उद्धार
रुसी मन्त्रीको उपस्थितिलाई लिएर विरोध भएपछि जी–२० को सामूहिक तस्बिर कार्यक्रम रद्द
यो पछिल्लो निर्णय यसै महिनाको सुरुवातमा जेलेन्स्की र अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पबीच भएको विवादपछि आएको हो । रुसबाट डिजेल आपूर्ति सुनिश्चित गर्ने सम्झौताको हिस्साका रूपमा अमेरिकाले रुसमाथिका प्रतिबन्ध खुकुलो बनाएपछि दुई नेताबीच मतभेद उत्पन्न भएको थियो ।
अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पले रुससँगको युद्ध अन्त्य गर्ने सम्झौता गर्न अब युक्रेनले नयाँ नेता पाउने समय आएको बताएका थिए ।
रुसले सन् २०२२ को फेब्रुअरीमा युक्रेनमाथि पूर्णस्तरको सैन्य आक्रमण सुरु गरेको थियो । त्यसअघि नै रुसले क्रिमिया र पूर्वी युक्रेनको डोनबास क्षेत्रका केही भूभाग कब्जा गरिसकेको थियो ।
अक्टोबर २० मा नर्वेको ओस्लोमा जेलेन्स्कीले अमेरिकी प्रतिनिधिहरूसँग वार्ता गरेपछि दुई पक्षबीचको तनाव केही कम भएको थियो ।
शुक्रबार जारी विज्ञप्तिमा अमेरिकी विदेश मन्त्रालयले भनेको छ, “यो प्रस्तावित बिक्रीले युरोपमा राजनीतिक तथा आर्थिक स्थायित्व कायम गर्न महत्वपूर्ण भूमिका खेलिरहेको साझेदार राष्ट्रको सुरक्षा सुदृढ बनाउनेछ । यसबाट अमेरिकाको विदेश नीति तथा राष्ट्रिय सुरक्षा उद्देश्य पूरा गर्न सहयोग पुग्नेछ ।”
विज्ञप्तिमा भनिएको छ, “युक्रेनले यो खरिदका लागि क्यानडा, जर्मनी र नर्वेबाट प्राप्त सहयोग रकम तथा युरोपेली संघको युक्रेन सहयोग ऋणमार्फत उपलब्ध हुने राष्ट्रिय कोषबाट भुक्तानी गर्नेछ ।”
यस खरिद सम्झौताको मुख्य ठेकेदार अमेरिकी कम्पनी लकहिड मार्टिन (Lockheed Martin) हुने पनि अमेरिकी विदेश मन्त्रालयले जनाएको छ । साथै, यस बिक्रीमा अमेरिकाको कुनै पनि सरकारी रकम संलग्न नहुने स्पष्ट पारिएको छ ।
यसैबीच, जी–२० का विदेशमन्त्रीहरूको बैठकमा रुसी विदेशमन्त्री सर्गेई लाभ्रोभको उपस्थितिको विरोध गर्दै युरोपेली कूटनीतिज्ञहरूले आधिकारिक सामूहिक तस्बिर खिच्ने कार्यक्रममा उभिन अस्वीकार गरेका छन् ।
अमेरिकी विदेशमन्त्री मार्को रुबियोको आतिथ्यमा अमेरिकाको एटलान्टामा उक्त बैठक आयोजना भइरहेको छ ।
शिखर सम्मेलनका क्रममा बेलायतका विदेशमन्त्री एड मिलिब्यान्डले रुसी विदेशमन्त्री लाभ्रोभलाई सम्बोधन गर्दै भने, “म यो कुरा रुसी विदेशमन्त्रीलाई स्पष्ट रूपमा भन्न चाहन्छु– यो युद्धमा आक्रमणकारी को हो भन्ने कुरा हामी सबैलाई थाहा छ ।”
उनले रुसी सरकारमाथि युक्रेनमा निर्दोष सर्वसाधारणको हत्या गरेको आरोपसमेत लगाए ।
यसै साताको सुरुवातमा जेलेन्स्कीले युक्रेनमा अत्यन्तै आवश्यक क्षेप्यास्त्र आपूर्तिका लागि अमेरिकी स्वीकृति प्राप्त गर्न करिब एक महिनादेखि प्रतीक्षा गरिरहेको बताएका थिए । उनका अनुसार युक्रेनसँग ती क्षेप्यास्त्रको मौज्दात निकै कम भइसकेको छ ।
शुक्रबार राति सामाजिक सञ्जाल एक्स (X) मा लेख्दै जेलेन्स्कीले अमेरिकी घोषणाको स्वागत गरे । तर, उनले युक्रेनलाई प्याट्रियट क्षेप्यास्त्र ‘अहिले नै’ आवश्यक रहेको बताएका छन् ।
उनका अनुसार जाडोयाम नजिकिँदै गर्दा रुसले युक्रेनका महत्वपूर्ण ऊर्जा पूर्वाधारमाथिका आक्रमण थप तीव्र बनाइरहेको छ ।
पछिल्लो दुई सातामा मात्रै युक्रेनको विद्युत् प्रसारण प्रणालीका महत्वपूर्ण संरचनालाई लक्षित गरी रुसले ३० भन्दा बढी आक्रमण गरेको जेलेन्स्कीले बताएका छन् ।
युक्रेनलाई यी क्षेप्यास्त्रको तत्काल आवश्यकता भए पनि विश्वभर यसको अभाव छ । यसको एउटा कारण अमेरिकाले इरानसँगको युद्धमा समेत यस्ता क्षेप्यास्त्र प्रयोग गर्नु हो ।
प्याट्रियट क्षेप्यास्त्र उत्पादनको समयतालिका कस्तो हुनेछ भन्ने अझै स्पष्ट भइसकेको छैन । तर, प्राप्त जानकारीअनुसार यो आदेश पहिले नै उत्पादन भइसकेका क्षेप्यास्त्रको नभई नयाँ क्षेप्यास्त्र निर्माणका लागि हो । त्यसैले युक्रेनले यी क्षेप्यास्त्र छिट्टै प्राप्त गर्ने सम्भावना कम देखिएको छ ।
अमेरिकी रक्षा मन्त्रालयका अनुसार प्याट्रियट क्षेप्यास्त्र उत्पादन प्रक्रिया लामो हुन्छ र वर्षमा करिब ६०० वटा मात्रै उत्पादन हुने गरेका छन् ।
यसअघि जुलाईमा ट्रम्पले युक्रेनलाई प्याट्रियट क्षेप्यास्त्र उत्पादन गर्ने अधिकार दिन अमेरिकाले अनुमति नदिएको बताएका थिए । त्यसको तीन साताअघि मात्रै उनले युक्रेनलाई यस्तो अधिकार दिने प्रस्ताव गरेका थिए ।
समाचारको मुख्य सार:
अमेरिकाले युक्रेनलाई ५०० वटा प्याट्रियट क्षेप्यास्त्र बिक्री गर्न स्वीकृति दिए पनि ती क्षेप्यास्त्र तत्काल उपलब्ध हुने सम्भावना कम छ । उत्पादन प्रक्रियामा लाग्ने लामो समय र विश्वव्यापी अभावका कारण युक्रेनको तत्कालीन हवाई प्रतिरक्षा आवश्यकतामा यसले कति छिटो सहयोग पुर्याउँछ भन्ने प्रश्न अझै बाँकी छ ।
